Szymborze - o nazewnictwie słów kilka

Szymborze to jedna z najmłodszych dzielnic Inowrocławia. Jest nią zaledwie od 1934 r. Wtedy to, decyzją Rady Miejskiej, dotychczasowe wsie Rąbin, Rąbinek, Kruśliwiec i właśnie Szymborze włączone zostały w granice administracyjne miasta. Co oznacza nazwa „Szymborze"? Pochodzi ona zapewne od słowa „szymborza", oznaczającego drewnianą belkę z blankami.

Gdy Szymborze stało się częścią miasta, bezimienne dotąd drogi na tych terenach musiały otrzymać imiona. Władze miasta przy rozwiązywaniu tego problemu wybrały drogę, jak się zdaje, najlepszą – upamiętnianie zasłużonych dla kultury Polski, Kujaw i samego Szymborza ludzi. Kilka nazw ma charakter topograficzny. Tendencja ta towarzyszyła (i towarzyszy zresztą do dzisiaj) nadawaniu nazw nowym ulicom.

W poniższym zestawieniu ujęte zostały nie tylko ulice, które znajdują się w ścisłych granicach dzielnicy, ale także te, które znajdują się na pograniczach z innymi osiedlami. Dla porządku, ulice zostały pogrupowane wg kryterium tendencji nazewniczych: regionalistycznej, narodowej, topograficznej oraz symbolicznej.

Tendencja regionalistyczna w onomastyce Szymborza wiąże się przede wszystkim z ważnymi dla tych ziem postaciami.

Ulica Stanisława Przybyszewskiego (1936) to droga powiatowa, główna ulica Szymborza, łącząca ulice Budowlaną i Wielkopolską. Nazwa upamiętnia wybitnego poetę, pisarza i dramaturga, teoretyka literatury, pochodzącego z Łojewa Stanisława Przybyszewskiego – „meteora Młodej Polski". W latach okupacji nosiła nazwę Hauptstrasse (Ulica Główna; oczywiście odnosiło się to do centralnej roli ulicy w życiu osiedla). Zabudowa jest domami jednorodzinnymi, znajdują się tu także nieliczne pola uprawne. Znajduje się przy niej także najstarsza szkoła w Inowrocławiu – SP nr 10. Starszy z budynków gościł w swych murach, m. in. Jana Kasprowicza.
Ulica Andrzeja Dybalskiego (1936) upamiętnia nauczyciela ze szkoły w Szymborzu, który to jako pierwszy dostrzegł talent poetycki u Jana Kasprowicza. Postarał się także o materialne wsparcie młodego poety u ziemianina Józefa Kościelskiego.

Tendencję regionalistyczną dostrzegamy także w nazwach ulic: Kujawskiej, Szymborskiej, Wielkopolskiej i Wiejskiej.

Ulica Kujawska (1936) odchodzi od ul. Wielkopolskiej ku wschodniej granicy miasta, przez pola zwane Pawlok (nazwa ta zapewne ma związek z nazwiskiem dawnego gospodarza tych terenów). Znajdują się przy niej tereny wiejskie i kilka domów.
Ulica Wielkopolska (1936) to droga powiatowa, odchodzi od ul. Mątewskiej do skrzyżowania ulic Szymborskiej i Dymalskiego. W latach okupacji nosiła nazwę Sandweg (Droga Piaskowa) – nazwa ta nawiązywała do nieformalnej polskiej nazwy Piaśnica (wożono tędy żwir i piasek z kierunku Ostrowa Krzyckiego). Zabudowana jest domami jednorodzinnymi w sąsiedztwie terenów rolniczych; są też przy niej obiekty Muzeum Jana Kasprowicza (budynek stojący w miejscu urodzin Jana Kasprowicza, znajdują się w nim eksponaty z nim związane) i sakralne (kościół p.w. Św. Antoniego Padewskiego).
Ul. Wiejska (1936) łączy ulice Mątewską i Przybyszewskiego. W latach okupacji nosiła nazwę Schmiedestrasse (Ulica Kowalska – od znajdującej się tam niegdyś kuźni Lipińskiego). Leżą przy niej przede wszystkim tereny rolnicze, magazynowo – składowe, a także punkt pocztowy.

Tendencję narodową reprezentuje ulica Władysława Reymonta (1936), która upamiętnia oczywiście wielce zasłużonego dla kultury i folkloru chłopskiego pisarza Władysława S. Reymonta (wł. Rejmenta; 1867 – 1925), laureata literackiej nagrody Nobla za rok 1924, autora, m. in. dzieła „Chłopi". Ulica odchodzi od ul. Szymborskiej w kierunku Miechowic, aż do granic administracyjnych miasta. W czasie okupacji ze zrozumiałych, antypolskich względów, zmienili nazwę na kierunkową Milchhöfenstrasse (Ulica Miechowicka). Zabudowę stanowią domy jednorodzinne w sąsiedztwie terenów rolniczych.

Tendencja topograficzna w nazewnictwie Szymborza wiąże się z kilkoma nazwami.

Ulica Szymborska (ok 1874) to ulica powiatowa, łączy skrzyżowanie ulic Poznańskiej i Świętokrzyskiej z ul. Przybyszewskiego. Na odcinku 200 m pomiędzy skrzyżowaniem z ulicami Andrzeja i Marulewską a ul. Górniczą stanowi fragment drogi krajowej nr 15. Wytyczona została w miejscu starego szlaku, łączącego Szymborze z osadą targową przy kościele Imienia NMP. Nazwa kierunkowa Szymborzerstrasse występuje w najstarszych aktach USC z 1874 r. Gdy miasto zostało poszerzone w 1936 r. o tereny Szymborza, wydłużono ulicę do ul. Przybyszewskiego. W czasie okupacji najpierw obowiązywała przytoczona już nazwa z czasów zaborów, lecz niedługo, gdyż w 1940 r. zmieniono ją na Wiesenstrasse (Ulica Łąkowa). Dlaczego tak się stało? Zapewne dlatego, że okupantowi chodziło o usunięcie wątków regionalistycznych, kojarzących się z tradycją z nazewnictwa. Przy ul. Szymborskiej znajdują się liczne tereny rolnicze, a także (w początkowym i końcowym fragmencie) liczne zabudowania mieszkalne (część należąca do osiedli Bajka i Solno), a także Sokolnia (obok ul. Świętokrzyskiej). 
Ulica Kolejowa (1936), odchodzi od ulicy Polnej, przecina ul. Przybyszewskiego i biegnie dalej jakieś 100 do pobliskich pól. Nazwa pochodzi od przecinającej ją magistrali kolejowej Herby – Gdynia. Znajdują się przy niej pola uprawne, a także domy jednorodzinne.
Ulica Ogrodowa (1936) odchodzi od ul. Przybyszewskiego tuż obok stawu Szymborskiego i biegnie ku wschodniej granicy miasta. Nazwa ma charakter topograficzny – być może znajdujące się przy pobliskich domach ogrody na to wpłynęły? W czasie okupacji hitlerowskiej Niemcy zmienili nazwę na Seestrasse (Ulica Jeziorowa), zapewne w odniesieniu do pobliskiego stawu, który nie niemieckich mapach oznaczony jest jako Dorff See. Nazwę „Ogrodowa" nosiła niegdyś obecna ul. Henryka Sienkiewicza. Charakter zabudowy: wiejski.

Tendencję symboliczną reprezentują niżej wymienione ulice.

Ulica Pogodna (1936) znajduje się na zachodnim krańcu osiedla, łączy ul Przybyszewskiego z Transportowca. Zabudowana jest domami jednorodzinnymi, znajdują się tam również ogrody i tereny przeznaczone do zabudowy mieszkalnej. Nazwa zapewne przypadkowa, choć sama ulica rzeczywiście sprawie wrażenie przyjaznej – znajdujące się po obu stronach zabudowania mieszkalne i liczne ogrody powodują, iż spacer po Pogodnej wprowadza w dobry nastrój, zmącony niestety przez jej fatalną nawierzchnię...
Ulica Spółdzielców (1987) łączy ul Nową i Transportowca. Znajdują się przy niej tereny rolnicze, ciepłownia, budynki mieszkalne. Nazwa być może wywodzi się od wywodzących się z okresu Polski Ludowej, wszechobecnych „spółdzielni".
Ul. Transportowca (1976) łączy ulice Poznańską i Szymborską. Znajdują się przy niej m. in. tereny magazynowe, rolnicze, kręgielnia, a także kilka domów i stacja paliw. Nazwa wiązać może się po prostu z przeznaczeniem tej położonej na uboczu drogi – transportem towarów, itp.
Ulica Nowa (1936) łączy ulice Poznańską i Szymborską. Tę samą nazwę nosi odcinek, który odbija od niej w kierunku południowym (m. in. obok wyschniętego stawu Rynat). Nazwa zapewne wiąże się z tym, iż w 1936 r., ulica była jedną z „nowych". Być może została ulokowana najpóźniej, stąd nazwa „Nowa", która oczywiście w kontekście współczesnym staje się nieco myląca. Przy ulicy znajdują się liczne hurtownie, magazyny, OSM „Cuiavia", restauracja, a także tereny wiejskie. Wspomniany odcinek obejmuje kilka gospodarstw rolnych.

Do granic administracyjnych Szymborza należy też, co jest niewątpliwą ciekawostką, część ul. Gdyńskiej, znajdującej się na pobliskiej „Górce" mątewskiej! Ów fragment odchodzi od ul. Wiejskiej, tuż przy magistrali kolejowej. Znajduje się przy nim kilka domostw. Co ciekawe, oba odcinki oddalone są od siebie ok. 500 m.

Szymborze to osiedle, które z biegiem czasu powoli tracić będzie swój wiejski charakter. Powstające wciąż nowe zabudowania, odrealnianie gruntów (zwłaszcza przy ul. Szymborskiej), a w końcu lokowanie nowych ulic – Szymborze niedługo nie będzie terenem tak bardzo, jak obecnie, kontrastującym z innymi osiedlami miasta.